Trafik kazasından sonra en çok sorulan sorulardan biri şudur: “Kazada kim kusurlu?” Ancak bu sorunun cevabı her zaman ilk bakışta görüldüğü kadar basit değildir. Kaza yerindeki araçların konumu, yolun durumu, hız, takip mesafesi, geçiş önceliği, trafik levhaları, kavşak yapısı, fren izi, kamera kaydı, tanık beyanları ve kaza tespit tutanağı birlikte değerlendirilmeden sağlıklı bir kusur oranı belirlemek çoğu zaman mümkün olmaz.

Kusur oranı, kazanın meydana gelmesinde tarafların hangi ölçüde etkili olduğunu gösterir. Bu oran, yalnızca sigorta ödemesini değil; araç değer kaybını, hasar bedelini, yaralanmalı kazalarda maddi ve manevi tazminatı, geçici veya sürekli iş göremezlik tazminatını, destekten yoksun kalma tazminatını ve bazı durumlarda ceza dosyasındaki değerlendirmeleri de etkileyebilir. Bu nedenle trafik kazalarında kusur oranı, dosyanın en kritik noktalarından biridir.

Kusur Oranı Neye Göre Belirlenir?

Trafik kazasında kusur oranı belirlenirken ilk olarak kazanın nasıl gerçekleştiği tespit edilmeye çalışılır. Bu değerlendirmede araçların çarpışma noktası, çarpmanın yönü, yolun kaç şeritli olduğu, sürücülerin hangi yönden geldiği, sinyal kullanılıp kullanılmadığı, hız sınırına uyulup uyulmadığı, kavşakta geçiş önceliğinin kime ait olduğu ve varsa trafik ışıklarının durumu incelenir.

Örneğin kırmızı ışık ihlali, ters yöne girme, arkadan çarpma, geçiş önceliğine uymama, hatalı şerit değiştirme, geçme yasağı olan yerde sollama veya park halindeki araca çarpma gibi davranışlar çoğu dosyada ağır kusur değerlendirmesine konu olabilir. Fakat burada önemli nokta şudur: Her trafik kazası kendi şartları içinde incelenmelidir. Bir sürücünün kural ihlali yapmış olması önemli bir göstergedir; ancak olayın tüm akışı, diğer tarafın davranışı ve kazaya etki eden dış faktörler de ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaza Tespit Tutanağı Kusur Oranını Kesin Olarak Belirler mi?

Maddi hasarlı trafik kazalarında taraflar çoğu zaman kendi aralarında kaza tespit tutanağı düzenler. Bu tutanak, sigorta sürecinde ve kusur değerlendirmesinde önemli bir belgedir. Ancak tutanak tek başına her zaman kesin sonuç doğurmaz.

Tutanakta yer alan kroki hatalı çizilmiş olabilir, taraflardan biri olayı yanlış anlatmış olabilir veya kazanın gerçek oluş şekli fotoğraf, kamera kaydı ya da tanık beyanlarıyla farklı şekilde ortaya çıkabilir. Bu nedenle kaza tespit tutanağında kusurlu görünen bir kişinin, sonradan yapılacak itiraz veya yargılama sürecinde daha az kusurlu ya da kusursuz olduğunun ortaya çıkması mümkündür.

Özellikle yaralanmalı veya ölümlü kazalarda, tarafların kendi aralarında tutanak düzenlemesi yeterli değildir. Bu tür olaylarda kolluk tarafından işlem yapılması, olay yeri incelemesi, ifade alma, alkol ölçümü, kamera araştırması ve gerektiğinde bilirkişi raporu alınması gerekir.

Bilirkişi Raporu Neden Önemlidir?

Trafik kazalarında kusur oranı çoğu zaman teknik inceleme gerektirir. Bu nedenle mahkemeler, savcılıklar veya sigorta uyuşmazlıklarında bilirkişi raporu alınabilir. Bilirkişi; kazanın oluş şeklini, araçların konumunu, yol durumunu, hız ihtimalini, çarpışma açısını, fren izlerini ve trafik kurallarını birlikte değerlendirerek kusur oranı hakkında görüş bildirir.

Bilirkişi raporlarında taraflardan biri tamamen kusurlu kabul edilebileceği gibi, kusur oranı yüzde 75 - yüzde 25, yüzde 50 - yüzde 50, yüzde 60 - yüzde 40 gibi farklı şekillerde de belirlenebilir. Ancak bilirkişi raporu da mutlak ve tartışmasız bir belge değildir. Rapor eksik incelemeye dayanıyorsa, kamera kayıtları dikkate alınmamışsa, yol durumu değerlendirilmemişse, kroki hatalı okunmuşsa veya raporda çelişki varsa itiraz edilebilir.

Kusur Oranına İtiraz Edilebilir mi?

Evet. Trafik kazasında belirlenen kusur oranına itiraz edilebilir. Bu itiraz, olayın hangi aşamada olduğuna göre farklı yollarla yapılır. Sigorta şirketinin yaptığı kusur değerlendirmesine karşı yeniden değerlendirme istenebilir. Sigorta Tahkim Komisyonu sürecinde bilirkişi raporuna itiraz edilebilir. Dava aşamasında ise mahkemeden ek rapor, yeni bilirkişi raporu veya keşif talep edilebilir.

İtirazın etkili olabilmesi için yalnızca “kusur oranını kabul etmiyoruz” demek yeterli değildir. İtirazda somut nedenler gösterilmelidir. Örneğin karşı tarafın hız yaptığı, sinyal vermediği, geçiş önceliğine uymadığı, hatalı şerit değiştirdiği, görüşü engelleyen bir yol unsuru bulunduğu, kamera kaydının incelenmediği veya tutanak krokisinin hatalı olduğu açıkça belirtilmelidir.

Kusur Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler?

Kusur oranı, trafik kazasından doğan tazminat miktarını doğrudan etkiler. Zarar gören kişi kazada tamamen kusursuz ise, zararının tamamını talep etme imkânı doğabilir. Ancak zarar görenin de kazanın meydana gelmesinde kusuru varsa, talep edebileceği tazminat bu kusur oranına göre azalabilir.

Örneğin bir kişinin maddi zararı 100.000 TL ise ve kazada yüzde 25 kusurlu kabul edilmişse, karşı taraftan talep edebileceği miktar genel olarak kusur oranı dikkate alınarak belirlenir. Yaralanmalı kazalarda bu etki daha da önemlidir. Çünkü kusur oranı; tedavi giderleri, geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri, ekonomik gelecek kaybı ve manevi tazminat gibi taleplerin değerlendirilmesinde dikkate alınır.

Asli Kusur ve Tali Kusur Ne Demektir?

Asli kusur, kazanın meydana gelmesinde doğrudan ve ağırlıklı etkisi bulunan trafik kuralı ihlallerini ifade eder. Tali kusur ise kazaya etki eden fakat asli kusur kadar belirleyici görülmeyen davranışlardır.

Ancak uygulamada “asli kusur” veya “tali kusur” ifadeleri tek başına dosyayı bitirmez. Önemli olan, bu kusurun kazaya ne ölçüde etki ettiğidir. Bazı olaylarda bir taraf asli kusurlu görünse bile diğer tarafın hız, dikkatsizlik, takip mesafesi veya önlem almama gibi davranışları da ayrıca kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Alkollü Sürücü Her Zaman Tam Kusurlu mudur?

Alkollü araç kullanmak başlı başına ciddi bir ihlaldir ve idari/cezai sonuçlar doğurabilir. Ancak kusur oranı bakımından her olayda ayrıca kazanın oluş şekline bakılır. Alkolün kazanın meydana gelmesinde etkili olup olmadığı, sürücünün güvenli sürüş yeteneğini kaybedip kaybetmediği, diğer tarafın kural ihlali bulunup bulunmadığı ve çarpışmanın nasıl gerçekleştiği birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle “alkollü olan taraf otomatik olarak yüzde 100 kusurludur” şeklinde genel bir kabul doğru değildir. Fakat alkollü sürüş, dosyada çok güçlü bir aleyhe veri olarak değerlendirilir ve çoğu olayda kusur oranını ciddi şekilde etkiler.

Yol, Levha veya Araç Arızası Kusuru Etkiler mi?

Evet. Trafik kazaları yalnızca sürücü hatasından kaynaklanmaz. Yol çalışması, çukur, eksik levha, yetersiz aydınlatma, hatalı sinyalizasyon, buzlanma, sis, görüş mesafesi, fren arızası veya lastik patlaması gibi unsurlar da kazanın oluşumunda etkili olabilir.

Bu gibi durumlarda yalnızca sürücüler değil; yolun bakımından, işaretlemeden veya güvenliğinden sorumlu kurumların sorumluluğu da gündeme gelebilir. Bu nedenle özellikle ağır hasarlı, yaralanmalı veya ölümlü kazalarda olay yerinin fotoğraflanması, yol durumunun kayıt altına alınması ve mümkünse kamera görüntülerinin hızlı şekilde temin edilmesi büyük önem taşır.

Sonuç

Trafik kazasında kusur oranı, yalnızca sigorta şirketinin yaptığı basit bir oranlama değildir. Bu oran; kaza tespit tutanağı, kolluk evrakı, fotoğraflar, kamera kayıtları, tanık anlatımları, yol ve hava koşulları, araçların teknik durumu ve bilirkişi incelemesiyle birlikte belirlenir.

Yanlış belirlenen kusur oranı, kişinin hak ettiği tazminatı eksik almasına veya haksız şekilde sorumlu tutulmasına neden olabilir. Bu nedenle trafik kazasından sonra tutanak, fotoğraf, hastane kaydı, hasar dosyası, sigorta yazışmaları ve varsa ceza dosyası birlikte değerlendirilmelidir. Kusur oranı hatalıysa, süresi içinde ve somut gerekçelerle itiraz edilmesi hak kaybını önleyebilir.

 

Kusur Oranına İtiraz Nereden ve Nasıl Yapılır?

Trafik kazasında belirlenen kusur oranının hatalı olduğu düşünülüyorsa, itirazın nereye yapılacağı kazanın türüne, tutanağın kim tarafından düzenlendiğine ve dosyanın hangi aşamada olduğuna göre değişir. Bu nedenle kusur oranına itirazda önce dosyanın maddi hasarlı kaza mı, yaralanmalı kaza mı, yoksa ölümlü kaza mı olduğu belirlenmelidir.

Maddi hasarlı trafik kazalarında taraflarca kaza tespit tutanağı düzenlenmişse, kusur oranı genellikle sigorta şirketleri tarafından değerlendirilir. Bu durumda ilk kontrol edilmesi gereken yer, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz ekranıdır. SBM açıklamasına göre, kaza yapan iki aracın sigorta şirketi aynıysa vatandaş, sistem üzerinden şirketin verdiği kusur kararına 5 iş günü içinde itiraz edebilir ve dosyanın Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu tarafından incelenmesini sağlayabilir.

Kusur oranına itiraz için kullanılabilecek resmi ekran:
SBM Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz

Kaza tespit tutanağı mobil olarak düzenlenecekse veya tutanak işlemleri dijital ortamda takip edilmek isteniyorsa, SBM’nin Mobil Kaza Tutanağı hizmeti de Sigortam360 uygulaması üzerinden kullanılabilmektedir.

Mobil kaza tutanağı için:
SBM Mobil Kaza Tutanağı Bilgilendirme Sayfası

Eğer sistem üzerinden doğrudan itiraz yapılamıyorsa, kusur oranına itiraz ilgili sigorta şirketine yazılı dilekçe, e-posta, hasar dosyası başvuru ekranı veya şirketin bildirdiği resmi iletişim kanalları üzerinden yapılmalıdır. Burada önemli olan, yalnızca “kusur oranını kabul etmiyorum” demek değildir. İtiraz; kaza fotoğrafları, kamera kayıtları, araç hasar yönleri, tanık bilgileri, kroki hataları, yol ve levha durumu gibi somut delillerle desteklenmelidir.

Sigorta şirketine yapılan başvuruya rağmen kusur oranı düzeltilmezse, eksik ödeme yapılırsa veya tazminat talebi reddedilirse, uyuşmazlığın niteliğine göre Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılabilir. Sigorta Tahkim Komisyonu, başvuruların online başvuru menüsünden yapılabileceğini ve başvuru numarası üzerinden takip edilebileceğini belirtmektedir. Ayrıca başvurudan önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması, şirketin olumsuz cevap vermesi veya trafik sigortasında 15 gün içinde cevap vermemesi gerekir.

Sigorta Tahkim Komisyonu online işlemler:
Sigorta Tahkim Komisyonu Online İşlemler

Sigorta Tahkim Komisyonu başvuru açıklaması:
Sigorta Tahkim Komisyonu Başvuru Nasıl Yapılır

Yaralanmalı veya ölümlü trafik kazalarında ise kusur değerlendirmesi çoğu zaman ceza soruşturması veya ceza davası kapsamında alınan bilirkişi raporlarıyla yapılır. Bu durumda itiraz, dosyanın bulunduğu aşamaya göre Cumhuriyet Başsavcılığına, ceza mahkemesine veya tazminat davasının görüldüğü hukuk mahkemesine dilekçe ile sunulur. Raporda kamera kayıtları, fren izi, çarpışma noktası, hız değerlendirmesi, yol durumu, tanık anlatımları veya araç hasar yönleri dikkate alınmamışsa ek rapor ya da yeni bilirkişi raporu talep edilebilir.

Kusur Oranına İtirazda Kullanılabilecek Deliller

Kusur oranına itiraz ederken başvuru mutlaka delillerle desteklenmelidir. Özellikle şu belgeler önemlidir:

Kaza yeri fotoğrafları, araçların hasar fotoğrafları, kamera kayıtları, işyeri veya site güvenlik kamerası görüntüleri, MOBESE araştırması talebi, tanık bilgileri, kaza tespit tutanağı, kroki hataları, trafik levhaları, yol çizgileri, hava ve yol koşullarını gösteren kayıtlar, hastane evrakları, adli raporlar, sigorta hasar dosyası, eksper raporu, ceza dosyası evrakı ve mevcut bilirkişi raporları.

Sigorta Şirketine Kusur Oranı İtiraz Dilekçesi Örneği

İLGİLİ SİGORTA ŞİRKETİNE

Konu: …/…/…… tarihli trafik kazasına ilişkin kusur oranına itirazımız ve kusur değerlendirmesinin yeniden yapılması talebimizdir.

Şirketiniz nezdinde açılan ………………… hasar dosyası kapsamında, …/…/…… tarihinde meydana gelen trafik kazasına ilişkin kusur değerlendirmesi tarafımıza bildirilmiştir. Ancak yapılan kusur değerlendirmesi, kazanın gerçek oluş şekline, araçların hasar yönlerine, kaza yeri fotoğraflarına ve olayın somut özelliklerine uygun değildir.

Kazanın meydana gelmesinde tarafımızın kusurlu olduğu yönündeki değerlendirmeyi kabul etmiyoruz. Zira karşı araç sürücüsü ………………… nedeniyle trafik kurallarına aykırı davranmış; bu husus kaza fotoğrafları, araçların çarpışma noktası, hasar yönleri ve olay yeri krokisi birlikte değerlendirildiğinde açıkça anlaşılmaktadır. Mevcut kusur oranı belirlenirken bu hususların yeterince dikkate alınmadığı kanaatindeyiz.

Bu nedenle, dosyanın yeniden incelenmesini; kaza yeri fotoğrafları, araç hasar görüntüleri, varsa kamera kayıtları, tanık beyanları ve kaza tespit tutanağı birlikte değerlendirilerek kusur oranının yeniden belirlenmesini talep ederiz.

Sonuç olarak, …/…/…… tarihli trafik kazasına ilişkin kusur değerlendirmesine itiraz ediyor; hatalı kusur oranının düzeltilmesini, dosyanın yeniden incelenmesini ve tarafımıza yazılı olarak bilgi verilmesini talep ederiz.

Ad Soyad:
T.C. Kimlik No:
Plaka:
Poliçe / Hasar Dosya No:
Telefon:
E-posta:
Tarih:
İmza:

Ekler:
Kaza tespit tutanağı, kaza yeri fotoğrafları, araç hasar fotoğrafları, ruhsat, poliçe, varsa kamera kaydı, tanık bilgileri, eksper raporu ve diğer belgeler.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Trafik kazasında kusur oranını kim belirler?

İlk aşamada sigorta şirketleri, kaza tespit tutanağı ve dosya evrakına göre kusur değerlendirmesi yapabilir. Uyuşmazlık çıkarsa Sigorta Tahkim Komisyonu, mahkeme veya ceza dosyasında alınacak bilirkişi raporlarıyla kusur oranı yeniden değerlendirilebilir.

2. Kaza tespit tutanağında kusurlu görünüyorsam itiraz edebilir miyim?

Evet. Tutanaktaki kusur değerlendirmesi kesin değildir. Kroki hatalıysa, olay yanlış anlatılmışsa, kamera kaydı farklı bir durumu gösteriyorsa veya karşı tarafın ihlali dikkate alınmamışsa kusur oranına itiraz edilebilir.

3. Arkadan çarpan sürücü her zaman yüzde 100 kusurlu mudur?

Arkadan çarpma çoğu olayda güçlü bir kusur göstergesidir. Ancak öndeki aracın ani ve gereksiz fren yapması, hatalı şerit değiştirmesi, ışık veya yol durumunun farklı olması gibi özel haller varsa kusur oranı yeniden değerlendirilebilir.

4. Kusur oranı araç değer kaybını etkiler mi?

Evet. Araç değer kaybı talebinde kusur oranı önemlidir. Araç sahibi kazada kusurluysa, talep edebileceği değer kaybı miktarı kusur oranına göre azalabilir.

5. Yaralanmalı trafik kazasında kusur oranı neden önemlidir?

Çünkü geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri, tedavi gideri ve manevi tazminat gibi talepler kusur oranından etkilenir. Zarar görenin kusuru varsa, hesaplanan tazminatta indirim gündeme gelebilir.

6. Sigorta şirketinin verdiği kusur oranı mahkemeyi bağlar mı?

Hayır. Sigorta şirketinin yaptığı değerlendirme mahkemeyi bağlamaz. Mahkeme, dosyanın durumuna göre bilirkişi raporu alabilir ve kusur oranını yeniden değerlendirebilir.

7. Kamera kaydı kusur oranını değiştirir mi?

Evet. Kamera kaydı, kazanın gerçek oluş şeklini ortaya koyabilecek en güçlü delillerden biridir. Tutanak veya taraf beyanları ile kamera görüntüsü çelişirse, kusur değerlendirmesi değişebilir.

8. Alkollü olmayan taraf yine de kusurlu sayılabilir mi?

Evet. Karşı taraf alkollü olsa bile diğer sürücünün hız, geçiş önceliği, takip mesafesi, ışık ihlali veya dikkatsizlik gibi kusurları varsa bu durum ayrıca değerlendirilir.

9. Kusur oranı ceza dosyası ile tazminat dosyasında farklı çıkabilir mi?

Bazı durumlarda farklı değerlendirmeler yapılabilir. Ceza dosyası ile hukuk/tazminat dosyasının amacı aynı değildir. Ancak ceza dosyasındaki bilirkişi raporu, ifade ve deliller tazminat dosyasında önemli veri olarak kullanılabilir.

10. Trafik kazasından sonra hak kaybı yaşamamak için ne yapılmalı?

Olay yerinin fotoğrafları çekilmeli, mümkünse kamera kayıtları hızlıca araştırılmalı, tutanak dikkatli düzenlenmeli, hastane ve adli raporlar alınmalı, sigorta başvuruları eksiksiz yapılmalı ve kusur oranı hatalıysa süresi içinde itiraz edilmelidir.