Ceza yargılamasında istinaf, ilk derece ceza mahkemesi kararlarının hem maddi vakıa hem de hukuki denetimden geçirilmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Öğretide istinafın temel işlevi, yalnızca şekli bir hukuka uygunluk denetimi yapmak değil; gerektiğinde maddi meseleyi de yeniden değerlendirerek ilk derece hükmündeki hata ve eksiklikleri gidermektir. DergiPark’ta yayımlanan çalışmalarda da istinafın, temyizden farklı olarak vakıa denetimi boyutu taşıdığı ve ceza muhakemesinde ikinci derece inceleme mekanizması olarak tasarlandığı vurgulanmaktadır.

5271 sayılı CMK’ya göre ilk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı kural olarak istinaf yoluna başvurulabilir. Hükümden önce verilmiş olup hükme esas teşkil eden veya ayrıca başka bir kanun yolu öngörülmemiş kararlar da hükümle birlikte istinafta ileri sürülebilir. On beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler ise talep olmasa da bölge adliye mahkemesince re’sen incelenir.

İstinaf başvurusu, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta içinde, hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle yapılır. Süre kaçırılırsa bölge adliye mahkemesi, ön inceleme aşamasında başvurunun reddine karar verebilir. Bu nedenle ceza dosyalarında istinaf, yalnızca içerik bakımından değil süre yönetimi bakımından da kritik önemdedir.

Bölge adliye mahkemesi, ön inceleme sonrasında dosya üzerinden veya gerekli hâllerde duruşma açarak inceleme yapar. Öğretide ve uygulamada BAM’ın karar seçenekleri genel olarak; istinaf başvurusunun esastan reddi, hukuka aykırılığın düzeltilerek esastan ret, bozma veya duruşma açılarak yeniden hüküm kurulması şeklinde özetlenmektedir. DergiPark kaynaklarında da bozma yetkisinin istisnai nitelikte olduğu, CMK m. 280 ve bağlantılı maddeler çerçevesinde sınırlandırıldığı belirtilmektedir.

İstinaf Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?

Başarılı bir istinaf dilekçesi, yalnızca “karar hukuka aykırıdır” demekle yetinmez. Hangi yönlerden hukuka aykırılık bulunduğunu, bu aykırılığın hükme nasıl etki ettiğini ve BAM’dan ne talep edildiğini açıkça göstermelidir. Akademik çalışmalarda da istinaf nedenlerinin sistematik biçimde yazılmasının, incelemenin etkinliği bakımından önemli olduğu belirtilmektedir; ayrıca bazı yazarlara göre BAM, başvuru gerekçesiyle tamamen bağlı olmamakla birlikte açık ve somut nedenler başvurunun ikna gücünü ciddi biçimde artırır.

Ceza dosyalarında en sık karşılaşılan istinaf nedenleri şunlardır: hukuka aykırı delile dayanılması, eksik araştırma ile mahkûmiyet kurulması, savunma hakkının kısıtlanması, gerekçeli kararın CMK m. 230’a aykırı olması ve cezanın bireyselleştirilmesinde hata yapılması. CMK m. 217, hükmün ancak duruşmada tartışılmış ve hukuka uygun elde edilmiş delillere dayanabileceğini düzenler; CMK m. 230 ise gerekçeli kararda hangi olgunun nasıl kabul edildiğinin ve uygulanan yaptırımın nedenlerinin gösterilmesini zorunlu kılar.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

İstinaf dilekçesi hazırlanırken dosyanın tamamı yeniden okunmalı; tefhim-teslim-tebliğ tarihleri, tutanaklar, delil değerlendirmesi, tanık beyanları, bilirkişi raporları ve kısa/gerekçeli karar arasındaki uyum tek tek kontrol edilmelidir. Özellikle ceza dosyalarında, ilk derece mahkemesinin “kanaat” başlığı altında yaptığı değerlendirme ile somut delil yapısı arasında boşluk varsa, BAM önünde bu boşluk sistematik şekilde gösterilmelidir.

Aşağıda, ceza dosyalarında en çok kullanılan 5 ayrı temada örnek istinaf dilekçesi yer almaktadır. Bunlar şablondur; gerçek dosyada mahkeme adı, esas-karar numarası, delil yapısı ve yargılama kronolojisi somut olaya göre mutlaka uyarlanmalıdır.

---

Örnek Dilekçe 1: Hukuka Aykırı Arama ve Yasak Delil Nedeniyle İstinaf

… BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
… CEZA DAİRESİ’NE
Gönderilmek Üzere
… ASLİYE CEZA MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO : 2025/… E. – 2026/… K.
İSTİNAF EDEN SANIK : …
MÜDAFİİ : Av. …
KONU : Mahkûmiyet hükmüne karşı, hukuka aykırı arama işlemi ve yasak delile dayanılması nedeniyle istinaf başvurumuzdur.

AÇIKLAMALAR

1. Yerel mahkemece müvekkil hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmuş ise de, hükme esas alınan temel delil hukuka uygun elde edilmiş bir delil değildir. Dosya kapsamından, arama işleminin adli arama güvencelerine uygun yürütülmediği, arama kararının kapsamı ile uygulama arasında açık uyumsuzluk bulunduğu ve işlemin CMK sistematiğine uygun biçimde belgelendirilmediği anlaşılmaktadır. Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delilin mahkûmiyete esas alınması CMK m. 217/2’ye açık aykırılık teşkil etmektedir.
2. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 02.07.2025 tarihli, 2024/147 E., 2025/312 K. sayılı kararına ilişkin erişilebilir özetten; hukuka aykırı yöntemle ele geçirilen suçun maddi konusu ve delil niteliğindeki eşyanın hükme esas alınamayacağı yönünde değerlendirme yapıldığı görülmektedir. Benzer şekilde Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 02.07.2025 tarihli, 2024/148 E., 2025/313 K. sayılı karar özetinde de genel önleme araması kararıyla adli arama yapılmasının hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 06.10.2025 tarihli, 2023/11250 E., 2025/14248 K. sayılı karar özetinde ise hiçbir işlem tanığı bulundurulmadan yapılan aramanın icrası bakımından hukuka aykırılık vurgulanmıştır. Bu içtihat çizgisi karşısında, yerel mahkemenin yasak delili mahkûmiyetin taşıyıcı unsuru haline getirmesi isabetsizdir.
3. Hukuka aykırı delil dosyadan çıkarıldığında mahkûmiyet için yeterli, kesin ve her türlü şüpheden uzak delil kalmamaktadır. Ceza muhakemesinin amacı maddi gerçeğe ulaşmak olmakla birlikte bu amaç, hukuka aykırı delille hüküm kurulmasına meşruiyet kazandırmaz.

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle;

1. … Asliye Ceza Mahkemesi’nin … tarihli ve 2025/… E., 2026/… K. sayılı mahkûmiyet hükmünün kaldırılmasına,
2. Hukuka aykırı elde edilen delillerin değerlendirme dışı bırakılmasına,
3. Kalan delil durumu itibarıyla müvekkilin beraatine; aksi kanaatte olunursa dosyanın eksikliklerin giderilmesi için kaldırma/bozma kapsamında yeniden değerlendirilmesine,
   karar verilmesini saygıyla talep ederiz.

İstinaf Eden Sanık Müdafii
Av. …

---

Örnek Dilekçe 2: Eksik İnceleme ve Tanıklar Dinlenmeden Mahkûmiyet Nedeniyle İstinaf

… BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
… CEZA DAİRESİ’NE
Gönderilmek Üzere
… AĞIR CEZA MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO : 2025/… E. – 2026/… K.
İSTİNAF EDEN SANIK : …
MÜDAFİİ : Av. …
KONU : Eksik araştırma ve toplanması istenen deliller toplanmadan kurulan mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf başvurumuzdur.

AÇIKLAMALAR

1. Yerel mahkeme, savunma tarafınca açıkça bildirilen ve uyuşmazlığın aydınlatılması bakımından belirleyici nitelik taşıyan delilleri toplamadan hüküm kurmuştur. Özellikle tanıkların dinlenmemesi, olayın oluş biçimini ve isnadın ispat gücünü doğrudan etkileyen ciddi bir eksikliktir. Delillerin doğrudan doğruyalığı ilkesi ile çelişmeli yargılama gereği, mahkeme hükmünü duruşmada ortaya konulan ve tartışılan tam delil tablosu üzerinden kurmak zorundadır.
2. Uygulamadaki Yargıtay içtihatlarında da eksik inceleme ile mahkûmiyet kurulması bozma sebebi sayılmaktadır. Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 17.04.2025 tarihli, 2024/2533 E., 2025/4177 K. sayılı karar özetinde, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek beraat yerine mahkûmiyet kurulmasının hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. Yine erişilebilir karar özetlerinde tanıklar dinlenmeden eksik inceleme ile kurulan mahkûmiyet hükmünün bozulduğu görülmektedir.
3. Mahkeme, savunmanın gösterdiği delilleri toplamadan, bir kısım eksik ve tek yönlü verilerle kanaat oluşturmuştur. Bu yöntem, yalnızca maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellememiş; aynı zamanda savunma tarafının delil sunma ve delilleri tartıştırma hakkını da etkisiz bırakmıştır.

SONUÇ VE İSTEM

1. Yerel mahkeme hükmünün kaldırılmasına,
2. Dinlenmeyen tanıkların dinlenmesi, eksik araştırmanın tamamlanması ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek yeniden karar verilmesi için dosyanın kaldırma/bozma kapsamında ele alınmasına,
3. Mevcut haliyle dahi mahkûmiyet için yeterli ispat bulunmadığından müvekkilin beraatine,
   karar verilmesini talep ederiz.

İstinaf Eden Sanık Müdafii
Av. …

---

Örnek Dilekçe 3: Savunma Hakkının Kısıtlanması Nedeniyle İstinaf

… BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
… CEZA DAİRESİ’NE
Gönderilmek Üzere
… ASLİYE CEZA MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO : 2025/… E. – 2026/… K.
İSTİNAF EDEN SANIK : …
MÜDAFİİ : Av. …
KONU : Savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf başvurumuzdur.

AÇIKLAMALAR

1. Ceza muhakemesinde savunma hakkı, şekli bir usul hakkı değil, adil yargılanmanın çekirdeğini oluşturan temel güvencedir. Mahkemece sanığın/müdafiin hazır bulunmadığı aşamada esaslı işlem yapılması, savunma için gerekli süre ve imkânın tanınmaması ya da savunmanın etkili biçimde ortaya konulmasının engellenmesi, hükmü sakatlar. Savunma hakkının sınırlandırılması, CMK sisteminde ağır hukuka aykırılık nedenleri arasında yer almaktadır.
2. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19.03.2025 tarihli, 2024/364 E., 2025/132 K. sayılı karar özetinde, bozmadan sonra sanık dinlenmeden mahkûmiyet kararı verilmesinin savunma hakkının kısıtlanması oluşturduğu açıkça belirtilmiştir. Yine 17.12.2025 tarihli, 2023/344 E., 2025/581 K. sayılı CGK karar özetinde; sanık ve müdafiinin bulunmadığı celsede esas hakkında mütalaa alınarak hüküm kurulmasının savunma hakkı bakımından tartışıldığı görülmektedir. Bu içtihat çizgisi, savunmanın görünüşte değil fiilen kullanılabilir olması gerektiğini göstermektedir.
3. Somut dosyada mahkeme, savunma makamının etkin katılımını sağlamadan hüküm kurmuştur. Bu eksiklik, hükmün esasına doğrudan etkili olup istinaf merciince giderilmesi gereken ağır bir usul sakatlığıdır.

SONUÇ VE İSTEM

1. Savunma hakkının kısıtlanması sebebiyle hükmün kaldırılmasına,
2. Dosyanın, savunma hakkı eksiksiz kullandırılarak yeniden görülmesi için gerekli kararın verilmesine,
3. Bu aşamada hükmün infaz sonuçları doğurmaması için lehe değerlendirme yapılmasına,
   karar verilmesini talep ederiz.

İstinaf Eden Sanık Müdafii
Av. …

---

Örnek Dilekçe 4: Gerekçesiz / Yetersiz Gerekçeli Karar Nedeniyle İstinaf

… BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
… CEZA DAİRESİ’NE
Gönderilmek Üzere
… ASLİYE CEZA MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO : 2025/… E. – 2026/… K.
İSTİNAF EDEN SANIK : …
MÜDAFİİ : Av. …
KONU : CMK m. 230’a aykırı, denetime elverişsiz gerekçeyle kurulan hükme karşı istinaf başvurumuzdur.

AÇIKLAMALAR

1. Gerekçeli karar, yalnızca sonucun tekrarından ibaret olamaz. Mahkeme; hangi delile neden üstünlük tanıdığını, savunmayı neden reddettiğini, suçun maddi ve manevi unsurlarının hangi olgularla sabit görüldüğünü ve sonuç yaptırımın hangi sebeple seçildiğini somut biçimde açıklamak zorundadır. CMK m. 230 bu zorunluluğu açıkça düzenlemektedir.
2. Dosyamızda ise gerekçe, delillerin tartışılmasından çok sonuç cümlelerinden oluşmaktadır. Sanık savunmasının neden inandırıcı bulunmadığı, çelişkili delillerin neden giderilmiş sayıldığı ve mahkûmiyet sonucuna hangi muhakeme zinciriyle varıldığı açıklanmamıştır. Bu tür gerekçesizlik, istinaf ve temyiz denetimini fiilen imkânsız hale getirir. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 09.07.2025 tarihli, 2025/2226 E., 2025/6059 K. sayılı karar özetinde de, gerekçeli kararda sanık savunmasına yer verilmemesinin CMK 230/a’ya aykırı olduğu ve bozmayı gerektirdiği belirtilmiştir.
3. Bu nedenle, hükmün yalnızca sonucu değil; kararın inşa ediliş biçimi de hukuka aykırıdır. Denetlenebilir olmayan mahkûmiyet hükmünün korunması mümkün değildir.

SONUÇ VE İSTEM

1. CMK m. 230’a aykırı, yetersiz ve denetime elverişsiz gerekçeyle kurulan hükmün kaldırılmasına,
2. Dosyanın, tüm deliller ayrı ayrı tartışılarak ve savunma değerlendirilerek yeniden hüküm kurulmak üzere ele alınmasına,
3. Delil durumu itibarıyla doğrudan beraat mümkün görülürse müvekkilin beraatine,
   karar verilmesini saygıyla talep ederiz.

İstinaf Eden Sanık Müdafii
Av. …

---

Örnek Dilekçe 5: Delil Yetersizliği ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi Nedeniyle İstinaf

… BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
… CEZA DAİRESİ’NE
Gönderilmek Üzere
… AĞIR CEZA MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO : 2025/… E. – 2026/… K.
İSTİNAF EDEN SANIK : …
MÜDAFİİ : Av. …
KONU : Yeterli, kesin ve inandırıcı delil bulunmadan kurulan mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf başvurumuzdur.

AÇIKLAMALAR

1. Ceza muhakemesinde mahkûmiyet, varsayıma, kuvvetli ihtimale veya kanaat açıklamasına değil; her türlü makul şüpheyi bertaraf eden hukuka uygun delillere dayanmalıdır. Dosyada mevcut deliller birlikte değerlendirildiğinde, isnadın sabit olduğu değil; aksine ciddi tereddütlerin devam ettiği görülmektedir. Bu durumda mahkûmiyet değil, beraat gerekir.
2. Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 17.04.2025 tarihli, 2024/2533 E., 2025/4177 K. sayılı karar özetinde, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. Benzer şekilde Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 21.10.2025 tarihli, 2023/1124 E., 2025/10286 K. sayılı karar özetinde de yeterli delil bulunmadığı ve beraat gerektiği yönünde değerlendirmeler yer almaktadır. Bu içtihat çizgisi karşısında, şüpheyi yenemeyen delil yapısıyla mahkûmiyet hükmü kurulması kabul edilemez.
3. Yerel mahkeme, dosyadaki çelişkileri sanık aleyhine yorumlamış; oysa ceza muhakemesinde yorumun yönü sanık lehinedir. Şüpheyi ortadan kaldırmayan dosya yapısında beraat dışında bir sonuç hukuka uygun değildir.

SONUÇ VE İSTEM

1. Yerel mahkeme hükmünün kaldırılmasına,
2. Dosyada mahkûmiyet için gerekli ispat standardı oluşmadığından müvekkilin beraatine,
3. Aksi kanaatte olunması halinde, delil eksikliklerinin tamamlanması için gerekli kararın verilmesine,
   karar verilmesini talep ederiz.

İstinaf Eden Sanık Müdafii
Av. …

---

Sıkça Sorulan Sorular

1) Ceza davasında istinaf süresi kaç gündür?
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Başvuru, hükmü veren mahkemeye yapılır.

2) Her ceza kararı istinaf edilebilir mi?
Kural olarak ilk derece mahkemesi hükümleri istinafa tabidir; ancak CMK m. 272/3’te bazı istisnalar düzenlenmiştir.

3) 15 yıl ve üzeri hapis cezalarında ayrıca başvuru gerekir mi?
Bu tür hükümler BAM tarafından re’sen incelenir; yine de gerekçeli dilekçe sunmak pratikte önemlidir.

4) İstinafta yeni delil sunulabilir mi?
İstinaf, maddi vakıa incelemesi de yapabildiği için dosyayla birlikte sunulan deliller değerlendirmede önem taşıyabilir. Öğretide bu yönüyle temyizden ayrıldığı kabul edilir.

5) BAM dosya üzerinden mi karar verir, duruşma da yapabilir mi?
Her ikisi de mümkündür. Ön inceleme ve bazı esasa ilişkin değerlendirmeler dosya üzerinden yapılabilir; gerekli görülürse duruşma açılabilir.

6) Gerekçesiz karar istinaf sebebi midir?
Evet. CMK m. 230’a aykırı, denetime elverişsiz gerekçe ciddi istinaf nedenidir.

7) Savunma hakkının kısıtlanması ne sonuç doğurur?
Hükmün kaldırılması veya bozulması sonucunu doğurabilecek ağır bir hukuka aykırılık oluşturur.

8) Hukuka aykırı arama ile elde edilen delil kullanılabilir mi?
CMK m. 217/2 çerçevesinde hukuka uygun elde edilmemiş delillerin hükme esas alınmaması gerekir. Yargıtay karar özetleri de bu yöndedir.

9) İstinaf dilekçesinde Yargıtay kararı yazmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir; ancak benzer olaylara ilişkin içtihat eklemek dilekçeyi güçlendirir. Bu, uygulama pratiğidir.

10) Bu örnek dilekçeler aynen kullanılabilir mi?
Hayır. Her dilekçe, dosyanın delil yapısına, suç vasfına, tutanaklara ve mahkeme gerekçesine göre mutlaka uyarlanmalıdır. Bu değerlendirme hukuki meslek pratiğine dayalıdır.